ถัง FRP เก็บสารเคมี เลือกอย่างไร? 5 ข้อต้องรู้ก่อนสั่งผลิต

ถัง FRP คืออะไร?

ถัง FRP คือถังที่ทำจากพลาสติกเสริมใยแก้ว ผลิตโดยใช้เรซิ่นเป็นตัวยึดและใช้ใยแก้วช่วยเพิ่มความแข็งแรง จึงทนการกัดกร่อนของกรด ด่าง และสารเคมีได้ดีกว่าถังเหล็กทั่วไป

FRP (Fiberglass Reinforced Plastic) หมายถึงวัสดุคอมโพสิตที่ประกอบด้วย เรซิ่น (เนื้อพลาสติกที่ทำหน้าที่ยึดและกันสารเคมี) กับ ใยแก้ว (ส่วนที่เพิ่มความแข็งแรง) ในไทยมักเรียกกันว่า ถังไฟเบอร์กลาส

จุดเด่นของถัง FRP สำหรับงานอุตสาหกรรม:

• ทนการกัดกร่อน: ใช้กับกรด ด่าง และสารออกซิไดซ์ได้ ถ้าเลือกเรซิ่นถูกชนิด
• น้ำหนักเบา: ขนย้ายและติดตั้งง่ายกว่าถังเหล็กบุยาง
• สั่งทำได้หลายแบบ: ทั้งถังกลมแนวตั้ง ถังแนวนอน และถังเหลี่ยม
• ใช้งานได้นาน: ถ้าออกแบบถูกต้อง ถังอาจใช้งานได้ 20-30 ปี

ดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ถังไฟเบอร์กลาสคืออะไร

ทำไมการเลือกถัง FRP ผิดจึงทำให้โรงงานเสียหาย?

ถ้าเรซิ่นทนสารเคมีที่เก็บไม่ได้ ผนังถังจะค่อยๆ ถูกกัดกร่อน ใยแก้วหลุดลุ่ย และเกิดการรั่วซึม ค่าเสียหายจึงไม่ได้มีแค่ราคาถังใหม่ แต่รวมถึงการหยุดผลิตและความเสี่ยงด้านความปลอดภัยด้วย

ผลกระทบที่โรงงานมักเจอ:

1. ถังรั่วซึม: สารเคมีอันตรายรั่วออกสู่พื้นที่ทำงาน
2. ใยแก้วหลุดลุ่ย: ผนังด้านในเสื่อมเร็ว จนถังรับแรงดันของของเหลวไม่ไหว
3. ต้องหยุดระบบ: ถังที่ติดตั้งร่วมกับท่อและปั๊มแล้ว ต้องรื้อออกเพื่อเปลี่ยน
4. ค่าใช้จ่ายซ้ำซ้อน: ทั้งค่าถังใหม่ ค่าแรงติดตั้ง และค่าเสียโอกาสจากการหยุดผลิต
5. ผิดเงื่อนไขกฎหมาย: อาจขัดกับข้อกำหนดด้านความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อมของกรมโรงงานอุตสาหกรรม

ถัง FRP เลือกอย่างไร? 5 ข้อต้องรู้ก่อนสั่งผลิต

การเลือกถัง FRP ให้เหมาะสม ต้องแจ้งผู้ผลิตให้ครบ 5 เรื่อง คือ ชนิดสาร ความเข้มข้น อุณหภูมิ เอกสาร SDS/MSDS และแบบถังกับพื้นที่ติดตั้ง ข้อมูลเหล่านี้ใช้กำหนดชนิดเรซิ่น ความหนาผนัง และโครงสร้างของถัง

1. สารเคมีที่จะเก็บเป็นชนิดไหน?

ต้องรู้ชื่อสาร สูตรเคมี สถานะ และรู้ว่าสารเป็น กรด ด่าง หรือตัวทำละลาย เพราะสารแต่ละกลุ่มต้องใช้เรซิ่นและชั้นกันกัดกร่อนที่ต่างกัน

• กรด เช่น กรดเกลือ (HCl) และกรดซัลฟิวริก: ใช้เรซิ่นทนกรด อย่างไวนิลเอสเตอร์
• ด่าง เช่น โซดาไฟ (NaOH): ด่างกัดใยแก้วได้ ชั้นในสุดจึงควรใช้แผ่นใยสังเคราะห์แทนใยแก้ว
• สารออกซิไดซ์ เช่น โซเดียมไฮโปคลอไรต์ ที่ใช้ในระบบประปาและบำบัดน้ำเสีย: ต้องใช้เรซิ่นที่ทนสารกลุ่มนี้ได้โดยเฉพาะ และต้องบ่มเรซิ่นให้สมบูรณ์

2. สารเคมีเข้มข้นกี่เปอร์เซ็นต์?

สารชนิดเดียวกันแต่ความเข้มข้นต่างกัน จะกัดกร่อนได้ไม่เท่ากัน ตัวอย่างเช่น กรดไฮโดรคลอริก 10% กับ 35% ที่ 35% กรดจะระเหยเป็นไอกรดมากกว่าและกัดกร่อนรุนแรงกว่าเห็นได้ชัด ถ้าใช้เรซิ่นเกรดต่ำ ถังจะเสื่อมเร็ว

นอกจากนี้ ผู้สั่งผลิตควรถามผู้ผลิตว่าใช้เรซิ่นยี่ห้อและเกรดอะไร และผลิตตามมาตรฐานใด เช่น ASTM D3299, ASTM D4097 หรือ BS EN 13121 เพราะใบเสนอราคาที่ถูกกว่ามักมาจากการใช้เรซิ่นเกรดต่ำกว่า

3. อุณหภูมิใช้งานสูงสุดกี่องศา?

เรซิ่นแต่ละชนิดทนอุณหภูมิได้ต่างกันมาก บางชนิดทนได้ราว 60°C แต่บางชนิดทนได้มากกว่า 120°C ถ้าสารเคมีร้อนเกินกว่าที่เรซิ่นรับได้ ถังจะอ่อนตัว ผนังเสื่อม และอายุการใช้งานสั้นลงมาก

ต้องแจ้งผู้ผลิต 3 เรื่อง:

• อุณหภูมิปกติ: อุณหภูมิของสารระหว่างการใช้งานตามปกติ
• อุณหภูมิสูงสุด: อุณหภูมิสูงสุดที่อาจเกิดขึ้น เช่น ตอนเติมสารร้อน หรือตอนผสมสารที่ทำปฏิกิริยาแล้วคายความร้อน
• ตำแหน่งติดตั้ง: ถังตั้งกลางแจ้งหรือในอาคาร ถ้าตั้งกลางแจ้ง ถังจะโดนแดดและอากาศร้อน 3540°C แบบในไทย จึงควรเคลือบผิวนอกด้วยสารป้องกันรังสียูวี

4. มีเอกสาร SDS หรือ MSDS หรือไม่?

SDS/MSDS คือเอกสารข้อมูลความปลอดภัยที่ผู้จำหน่ายสารเคมีต้องส่งมอบให้ลูกค้า และเป็นข้อมูลที่ช่วยผู้ผลิตออกแบบถังได้แม่นยำที่สุด

SDS (Safety Data Sheet) หรือชื่อเดิมคือ MSDS เป็นเอกสารระบุส่วนประกอบ ความเข้มข้น คุณสมบัติทางกายภาพ ความเป็นอันตราย และวิธีจัดเก็บสารเคมี ซึ่งจัดทำตามระบบสากล GHS

ควรส่ง SDS ให้ผู้ผลิตก่อนเริ่มออกแบบ เพราะเอกสารนี้ครอบคลุมทั้งข้อ 13 และช่วยลดความผิดพลาดจากการสื่อสาร

5. แบบถังและพื้นที่ติดตั้งเป็นอย่างไร?

แบบถังต้องสอดคล้องกับพื้นที่หน้างาน หลายโรงงานในนิคมอุตสาหกรรม เช่น ย่านบางปู สมุทรปราการ หรือมาบตาพุด ระยอง มีพื้นที่จำกัด ถ้าไม่ระบุแบบให้ชัด อาจมีปัญหาตอนขนย้ายเข้าประตูหรือตอนติดตั้ง

ข้อมูลที่ควรระบุ:

• ขนาดถัง: ความจุ เส้นผ่านศูนย์กลาง และความสูง
• รูปทรง: ถังกลมแนวตั้ง ถังแนวนอน หรือถังเหลี่ยมสำหรับพื้นที่แคบ
• การต่อกับระบบ: ตำแหน่งหน้าแปลน ท่อเข้า-ออก ช่องคนลง และช่องระบายอากาศ
• การขนส่ง: เส้นทางเข้าโรงงานและขนาดประตูหรือช่องที่ถังต้องผ่าน
• อุปกรณ์เสริม: บันได ราวกันตก และเกจวัดระดับ

ดูตัวอย่างงานได้ที่ ถังเก็บสารเคมีแบบสั่งทำ

เรซิ่นแต่ละชนิดเหมาะกับสารเคมีแบบไหน?

ตารางนี้เป็นแนวทางเบื้องต้น ก่อนใช้งานจริงควรตรวจสอบกับตารางความทนสารเคมีของผู้ผลิตเรซิ่นทุกครั้ง

หมายเหตุ: อุณหภูมิที่ทนได้จริงขึ้นอยู่กับชนิดสาร ความเข้มข้น และเกรดเรซิ่น

อ่านต่อได้ที่ ถังเก็บกรดเลือกเรซิ่นอย่างไร

ต้องเตรียมข้อมูลอะไรบ้างก่อนขอใบเสนอราคา?

ถ้าเตรียมข้อมูลครบ ผู้ผลิตจะเสนอราคาได้แม่นยำ และเทียบใบเสนอราคาจากหลายเจ้าได้อย่างยุติธรรม

1. ชื่อสารเคมีและสูตรเคมี
2. ความเข้มข้นเป็นเปอร์เซ็นต์
3. อุณหภูมิใช้งานปกติและอุณหภูมิสูงสุด
4. เอกสาร SDS/MSDS
5. ความจุ ขนาด และรูปทรงถัง
6. แบบหน้างานหรือรูปถ่ายพื้นที่ติดตั้ง
7. ตำแหน่งท่อและอุปกรณ์ที่ต้องการ
8. มาตรฐานที่โรงงานกำหนด (ถ้ามี)

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ปรึกษาการเลือกถัง FRP กับผู้เชี่ยวชาญ